Adakah rumus ini diberi dalam kertas?

Tidak. Kertas Fizik SPM tidak menyediakan helaian rumus, jadi rumus ini perlu diingat.

Mengapa kecekapan transformer sentiasa kurang daripada 100%?

Transformer sebenar kehilangan sebahagian tenaga sebagai haba, daripada arus pusar dalam teras besi dan rintangan dalam lilitan kuprum. Jadi kuasa output sentiasa sedikit kurang daripada kuasa input.

Adakah saya guna voltan atau kuasa dalam formula kecekapan?

Anda guna kuasa, iaitu voltan didarab arus. Kira VsIs untuk output dan VpIp untuk input, kemudian bahagikan output dengan input dan darab 100%.

Ke mana tenaga terbazir dalam transformer pergi?

Ia menjadi haba. Punca utama ialah arus pusar teraruh dalam teras, pemanasan rintangan dalam gegelung, dan pemagnetan berulang teras, jadi transformer sering menjadi panas semasa digunakan.

Rumus Transformer efficiency, Fizik SPM

Transformer efficiency

efficiency = (VsIs)/(VpIp) × 100%

Tidak diberi dalam peperiksaan, hafal.

Kegunaannya

Transformer efficiency digunakan dalam Keelektromagnetan (Fizik SPM Tingkatan 5). Kekalkan unit SI dalam setiap baris kerja. Keelektromagnetan

Simbol dan unit SI

Simbol	Maksud	Unit SI
`Vs`	voltan sekunder	V
`Is`	arus sekunder	A
`Vp`	voltan primer	V
`Ip`	arus primer	A

Penyusunan semula

output power VsIs = efficiency × VpIp
input power VpIp = VsIs / efficiency

Contoh penyelesaian

Kuasa output VsIs = 48 W, kuasa input VpIp = 60 W. kecekapan = (VsIs)/(VpIp) × 100% = (48 / 60) × 100% = 80%.

Perangkap biasa

Ia output atas input, jadi kecekapan sentiasa ≤ 100%. Gunakan nilai kuasa (V × I), bukan voltan sahaja.

Memahami Kecekapan transformer

Kecekapan membandingkan kuasa output berguna dengan kuasa input: kecekapan = (VsIs) / (VpIp) × 100%. Di sini Vs dan Is ialah voltan sekunder (V) dan arus (A), memberi kuasa output VsIs dalam watt; Vp dan Ip ialah voltan primer (V) dan arus (A), memberi kuasa input VpIp dalam watt.

Kedua-dua kuasa berkaitan kerana transformer sebenar kehilangan sebahagian tenaga sebagai haba dalam teras dan lilitan, jadi output sentiasa sedikit kurang daripada input. Kecekapan ialah peratusan, jadi ia tiada unit sendiri.

Untuk menyusun semula, anggap kecekapan sebagai pecahan: kuasa output VsIs = kecekapan × VpIp mencari kuasa berguna, dan kuasa input VpIp = VsIs / kecekapan mencari kuasa diambil dari bekalan.

Contoh penyelesaian, langkah demi langkah

Sebuah transformer menarik Vp = 240 V dan Ip = 2 A dari sesalur, dan membekalkan Vs = 48 V pada Is = 9 A kepada suatu peranti. Cari kecekapannya.

Dahulu kedua-dua kuasa, kemudian nisbah:

Kuasa input = VpIp = 240 V × 2 A = 480 W.

Kuasa output = VsIs = 48 V × 9 A = 432 W.

kecekapan = (VsIs) / (VpIp) × 100% = (432 W / 480 W) × 100% = 90%.

Output (432 W) kurang daripada input (480 W), jadi jawapan di bawah 100%, sebagaimana sepatutnya. Beza 48 W hilang sebagai haba.

Kecekapannya ialah 90%.

Kesilapan lazim dan cara ia diuji

Perangkap utama ialah menggunakan voltan atau arus secara berasingan dan bukan hasil kuasa V × I. Kesilapan kedua ialah menyongsangkan nisbah (input atas output), yang salah memberi nilai melebihi 100%. Ketiga ialah terlupa × 100% jadi jawapan keluar sebagai 0.9 bukan peratusan.

Di bawah hitung, tunjukkan kedua-dua baris kuasa dengan unit sebelum membahagi, dan beri peratusan. Di bawah takrifkan, nyatakan kecekapan ialah nisbah kuasa output kepada kuasa input, dinyatakan sebagai peratusan.

Di bawah terangkan, anda mungkin diminta jelaskan ke mana tenaga hilang pergi, seperti haba daripada arus pusar dalam teras atau rintangan dalam gegelung.

Sumber: DSKP KSSM Physics Form 4 and 5 (Versi English), Sijil Pelajaran Malaysia: Format Pentaksiran mulai 2021, Fizik (4531) (Bahagian Pembangunan Kurikulum (BPK), KPM)

Ditulis oleh sidang editorial spmphysics.com.my.· Dikemas kini 5 Sep 2026