Adakah rumus ini diberi dalam kertas?

Tidak. Kertas Fizik SPM tidak menyediakan helaian rumus, jadi rumus ini perlu diingat.

Apakah maksud pecutan negatif?

Ia bermaksud objek itu nyahpecut, iaitu halajunya berkurang. Pecutan menghala berlawanan dengan arah gerakan. Nilai seperti a = −4 m s⁻² adalah sah sepenuhnya.

Adakah pecutan sama dengan halaju?

Tidak. Halaju ialah sepantas mana sesuatu bergerak; pecutan ialah sepantas mana halaju itu berubah. Objek boleh mempunyai halaju besar tetapi pecutan sifar jika halajunya tidak berubah.

Bagaimana pecutan dicari daripada graf?

Pada graf halaju–masa, pecutan ialah kecerunan garis, dikira sebagai (perubahan halaju) ÷ (perubahan masa), dalam m s⁻².

Rumus Acceleration, Fizik SPM | spmphysics.com.my

Acceleration

a = (v − u) / t

Tidak diberi dalam peperiksaan, hafal.

Kegunaannya

Acceleration digunakan dalam Daya dan Gerakan I (Fizik SPM Tingkatan 4). Kekalkan unit SI dalam setiap baris kerja. Daya dan Gerakan I

Simbol dan unit SI

Simbol	Maksud	Unit SI
`a`	pecutan	m s⁻²
`v`	halaju akhir	m s⁻¹
`u`	halaju awal	m s⁻¹
`t`	masa	s

Penyusunan semula

v = u + at
u = v − at
t = (v − u) / a

Contoh penyelesaian

Seorang penunggang basikal menukar laju dari u = 10 m s⁻¹ ke v = 30 m s⁻¹ dalam t = 4 s. a = (v − u) / t = (30 − 10) / 4 = 5 m s⁻².

Perangkap biasa

Gunakan perubahan halaju (v − u), bukan v sahaja. Jawapan negatif bermaksud nyahpecutan.

Memahami pecutan

Pecutan ditakrifkan sebagai kadar perubahan halaju: a = (v − u) / t. Di sini a ialah pecutan dalam m s⁻², v halaju akhir dalam m s⁻¹, u halaju awal dalam m s⁻¹, dan t masa yang diambil dalam s.

Pengangka (v − u) ialah perubahan halaju, bukan halaju itu sendiri. Membahagikan perubahan itu dengan masa yang diambil memberikan sepantas mana halaju berubah setiap saat.

Untuk mencari halaju akhir: v = u + at
Untuk mencari halaju awal: u = v − at
Untuk mencari masa: t = (v − u) / a

Kerana halaju ialah vektor, pecutan juga vektor, jadi arah dan tanda penting.

Contoh dikerjakan langkah demi langkah

Sebuah kereta membrek dari halaju awal u = 20 m s⁻¹ ke halaju akhir v = 8 m s⁻¹ dalam t = 3 s. Cari pecutannya.

Tulis rumus, kemudian gantikan berserta unit:

a = (v − u) / t
a = (8 m s⁻¹ − 20 m s⁻¹) / 3 s
a = (−12 m s⁻¹) / 3 s

Maka a = −4 m s⁻².

Tanda negatif menunjukkan kereta itu nyahpecut, iaitu pecutan bertindak berlawanan dengan arah gerakan. Unit m s⁻² terhasil daripada membahagikan m s⁻¹ dengan s, jadi kerja konsisten.

Kesilapan lazim dan cara ia diuji

Perangkap utama ialah menggunakan v sahaja dan bukan perubahan halaju (v − u). Ingat jawapan negatif bermaksud nyahpecutan.

Kesilapan lain:

Menolak dalam tertib salah, menulis (u − v), yang menyongsangkan tanda.
Mengelirukan pecutan dengan halaju atau laju.
Membaca masa dalam minit tanpa menukarkannya kepada saat.

Ia muncul di bawah takrifkan pecutan (kadar perubahan halaju), hitung pecutan daripada kecerunan graf halaju–masa, dan terangkan maksud nilai negatif. Apabila diambil daripada graf, pecutan ialah kecerunan garis halaju–masa.

Sumber: DSKP KSSM Physics Form 4 and 5 (Versi English), Sijil Pelajaran Malaysia: Format Pentaksiran mulai 2021, Fizik (4531) (Bahagian Pembangunan Kurikulum (BPK), KPM)

Ditulis oleh sidang editorial spmphysics.com.my.· Dikemas kini 5 Sep 2026

Rumus Acceleration, Fizik SPM