Adakah rumus ini diberi dalam kertas?

Tidak. Kertas Fizik SPM tidak menyediakan helaian rumus, jadi rumus ini perlu diingat.

Apakah maksud jarak imej negatif?

Nilai v negatif bermaksud imej itu maya, ia terbentuk di sebelah sama dengan objek dan tidak boleh diunjur ke skrin, seperti kaca pembesar yang dipegang dekat dengan objek.

Bolehkah saya kekalkan semua dalam sentimeter?

Boleh. Rumus ini berfungsi dalam sebarang unit tunggal asalkan f, u dan v semuanya menggunakannya. Unit SI ialah meter, tetapi sentimeter tidak mengapa asalkan tidak dicampur.

Mengapa salingan yang dicampur, bukan jarak?

Persamaan kanta datang daripada cara setiap permukaan pembias membengkokkan cahaya. Kuasa pembiasan bergabung, dan kuasa berkadar songsang dengan jarak, jadi salingan dicampur.

Rumus Thin lens formula, Fizik SPM

Thin lens formula

1/f = 1/u + 1/v

Tidak diberi dalam peperiksaan, hafal.

Kegunaannya

Thin lens formula digunakan dalam Cahaya dan Optik (Fizik SPM Tingkatan 4). Kekalkan unit SI dalam setiap baris kerja. Cahaya dan Optik

Simbol dan unit SI

Simbol	Maksud	Unit SI
`f`	jarak fokus	m
`u`	jarak objek	m
`v`	jarak imej	m

Penyusunan semula

1/u = 1/f − 1/v
1/v = 1/f − 1/u
f = uv / (u + v)

Contoh penyelesaian

Sebuah kanta cembung membentuk imej nyata: u = 20 cm, v = 30 cm. 1/f = 1/u + 1/v = 1/20 + 1/30 = 5/60 = 1/12, maka f = 12 cm.

Perangkap biasa

Gunakan perjanjian tanda (jarak nyata +, maya −). Ambil salingan pada akhirnya untuk mendapat f, bukan 1/f.

Memahami rumus kanta nipis

Rumus kanta nipis 1/f = 1/u + 1/v menghubungkan tiga jarak yang diukur sepanjang paksi utama. f ialah jarak fokus, u jarak objek, dan v jarak imej, semuanya dalam meter (m) dalam SI, walaupun sentimeter biasa digunakan dalam soalan asalkan anda konsisten.

Salingan dicampur kerana setiap permukaan menyumbang sebahagian pembiasan. Kanta yang lebih kuat (f pendek) boleh membentuk imej dengan u atau v yang lebih pendek.

Untuk mencari mana-mana yang tidak diketahui, susun semula: 1/v = 1/f − 1/u, atau 1/u = 1/f − 1/v, atau gabung menjadi f = uv / (u + v). Selesaikan dalam bentuk salingan dahulu, kemudian songsangkan jawapan akhir, langkah yang sering dilupakan pelajar.

Contoh dikira langkah demi langkah

Sebuah kanta cembung mempunyai jarak fokus f = 10 cm. Suatu objek diletakkan pada u = 15 cm.

Di manakah imej terbentuk?

Susun semula untuk jarak imej:

1/v = 1/f − 1/u = 1/10 − 1/15
1/v = 3/30 − 2/30 = 1/30 cm⁻¹
v = 30 cm

Imej terbentuk pada v = 30 cm di sebelah bertentangan kanta (2 angka bererti). Kerana v positif, imej itu nyata dan boleh ditangkap pada skrin.

Semak dengan bentuk gabungan: f = uv/(u+v) = (15 × 30)/(15 + 30) = 450/45 = 10 cm, sepadan dengan jarak fokus yang diberi.

Kesilapan lazim dan cara ia diuji

Perangkap utama: gunakan perjanjian tanda (jarak nyata +, maya −) dan ambil salingan pada akhirnya untuk mendapat f, bukan 1/f.

Kesilapan lain yang lazim:

Mencampur 1/u dan 1/v sebagai nombor biasa, contohnya menulis 1/20 + 1/30 = 1/50.
Mencampur sentimeter dan meter dalam satu pengiraan.
Terlupa menyongsangkan, membiarkan jawapan sebagai 1/12 dan bukan 12.

Anda akan diminta mengira f, u atau v, mentakrif jarak fokus, atau menerang sama ada imej nyata atau maya berdasarkan tanda v.

Sumber: DSKP KSSM Physics Form 4 and 5 (Versi English), Sijil Pelajaran Malaysia: Format Pentaksiran mulai 2021, Fizik (4531) (Bahagian Pembangunan Kurikulum (BPK), KPM)

Ditulis oleh sidang editorial spmphysics.com.my.· Dikemas kini 5 Sep 2026