Adakah rumus ini diberi dalam kertas?

Tidak. Kertas Fizik SPM tidak menyediakan helaian rumus, jadi rumus ini perlu diingat.

Bagaimana membezakan a dan x?

a ialah jarak antara dua celah, biasanya jarak sangat kecil seperti 0.5 mm. x ialah jarak pinggir, jarak pada skrin antara dua pinggir terang bersebelahan. Ia panjang yang berbeza dalam corak; menukarnya menyongsangkan λ = ax / D.

Soalan memberi lebar sepuluh pinggir. Apa yang saya guna untuk x?

Bahagikan lebar jumlah dengan bilangan sela, bukan bilangan pinggir. Sepuluh pinggir terang mempunyai sembilan sela antaranya, jadi x = lebar jumlah / 9. Menggunakan satu jarak pinggir memastikan rumus λ = ax / D betul.

Mengapa semua jarak mesti dalam meter?

Rumus ini konsisten hanya apabila λ, a, x dan D berkongsi unit sama. Oleh sebab panjang gelombang secara semula jadi dalam meter, tukar a dan x daripada milimeter (1 mm = 10⁻³ m) dan D daripada unit lain kepada meter sebelum menggantikan.

Rumus Interference of waves, Fizik SPM

Interference of waves

λ = ax / D

Tidak diberi dalam peperiksaan, hafal.

Kegunaannya

Interference of waves digunakan dalam Gelombang (Fizik SPM Tingkatan 4). Kekalkan unit SI dalam setiap baris kerja. Gelombang

Simbol dan unit SI

Simbol	Maksud	Unit SI
`λ`	panjang gelombang	m
`a`	jarak antara dua celah	m
`x`	jarak antara pinggir	m
`D`	jarak dari celah ke skrin	m

Penyusunan semula

x = λD / a
a = λD / x
D = ax / λ

Contoh penyelesaian

Celah berjarak a = 0.5 mm, pinggir berjarak x = 2.0 mm, skrin pada D = 2.0 m. λ = ax / D = (5.0 × 10⁻⁴ × 2.0 × 10⁻³) / 2.0 = 5.0 × 10⁻⁷ m.

Perangkap biasa

Jangan tukar ganti a (jarak celah) dengan x (jarak pinggir). Tukar semua jarak kepada meter sebelum menggantikan.

Memahami interferens dua sumber

Bagi interferens gelombang dua sumber (dua celah), λ = ax / D mengaitkan panjang gelombang dengan geometri corak. λ ialah panjang gelombang dalam meter (m), a ialah jarak antara dua celah dalam meter (m), x ialah jarak antara pinggir, jarak antara pinggir terang (atau gelap) bersebelahan, dalam meter (m), dan D ialah jarak dari celah ke skrin dalam meter (m).

Pinggir terang muncul di tempat gelombang dari kedua-dua celah tiba sefasa dan saling menguatkan. Celah yang lebih rapat atau skrin yang lebih jauh menyebarkan pinggir lebih jauh, itulah sebabnya x membesar apabila a mengecil atau D membesar.

Susun semula mengikut keperluan: bagi jarak pinggir x = λD / a, bagi jarak celah a = λD / x, dan bagi jarak skrin D = ax / λ.

Contoh berkira, langkah demi langkah

Dua celah berjarak a = 0.4 mm disinari cahaya berpanjang gelombang λ = 6.0 × 10⁻⁷ m, dengan skrin D = 1.5 m jauhnya. Cari jarak pinggir x.

Tukar jarak celah kepada meter: a = 0.4 mm = 4.0 × 10⁻⁴ m.

Susun semula untuk menjadikan x subjek dan gantikan dengan unit:

x = λD / a = (6.0 × 10⁻⁷ m × 1.5 m) / (4.0 × 10⁻⁴ m) = 2.25 × 10⁻³ m.

Jadi x = 2.25 × 10⁻³ m, iaitu kira-kira 2.3 mm (2 angka bererti). Jarak ini cukup besar untuk dilihat dengan jelas, itulah sebabnya jarak celah yang kecil digunakan dalam demonstrasi.

Kesilapan lazim dan cara ia diuji

Perangkapnya ialah menukar ganti a dan x, jarak celah dan jarak pinggir memainkan peranan bertentangan, jadi mengelirukannya menyongsangkan jawapan. Baca soalan dengan teliti untuk melihat jarak mana antara celah dan jarak mana antara pinggir.

Kesilapan lain: membiarkan a atau x dalam milimeter dan bukan menukar ke meter; mengukur lebar beberapa pinggir tetapi lupa membahagi dengan bilangan sela untuk mendapat satu jarak pinggir; dan mengelirukan D (celah ke skrin) dengan a.

Di bawah hitung tunjukkan λ = ax / D atau bentuk tersusun semula, gantikan dalam meter dan beri unit. Di bawah terangkan anda mungkin perlu menyatakan mengapa pinggir menyebar apabila celah dirapatkan.

Sumber: DSKP KSSM Physics Form 4 and 5 (Versi English), Sijil Pelajaran Malaysia: Format Pentaksiran mulai 2021, Fizik (4531) (Bahagian Pembangunan Kurikulum (BPK), KPM)

Ditulis oleh sidang editorial spmphysics.com.my.· Dikemas kini 5 Sep 2026