Adakah rumus ini diberi dalam kertas?

Tidak. Kertas Fizik SPM tidak menyediakan helaian rumus, jadi rumus ini perlu diingat.

Adakah saya perlu tukar isipadu kepada meter padu?

Tidak. Isipadu boleh kekal dalam liter atau cm³ asalkan kedua-dua belah persamaan menggunakan unit sama, kerana unit terhapus dalam nisbah. Hanya suhu mesti dalam kelvin.

Mengapa suhu mesti dalam kelvin?

Hukum gas ialah kadaran yang hanya berfungsi dari sifar mutlak. Menggunakan Celsius, nilai seperti 0 °C akan salah memberi sifar, jadi anda mesti tukar dengan T = °C + 273 dahulu.

Bila saya boleh guna hukum gas yang lebih ringkas?

Jika satu kuantiti dimalarkan, gunakan hukum yang sepadan: Boyle pada T malar, Charles pada p malar, dan hukum tekanan pada V malar. Hukum am mengendalikan kes di mana ketiga-tiganya berubah.

Rumus General gas law, Fizik SPM

General gas law

p₁V₁ / T₁ = p₂V₂ / T₂

Tidak diberi dalam peperiksaan, hafal.

Kegunaannya

General gas law digunakan dalam Haba (Fizik SPM Tingkatan 4). Kekalkan unit SI dalam setiap baris kerja. Haba

Simbol dan unit SI

Simbol	Maksud	Unit SI
`p₁`	tekanan awal	Pa
`V₁`	isipadu awal	m³
`T₁`	suhu mutlak awal	K
`p₂`	tekanan akhir	Pa
`V₂`	isipadu akhir	m³
`T₂`	suhu mutlak akhir	K

Penyusunan semula

V₂ = p₁V₁T₂ / (T₁p₂)
p₂ = p₁V₁T₂ / (T₁V₂)
T₂ = p₂V₂T₁ / (p₁V₁)

Contoh penyelesaian

Gas pada p₁ = 1.0 × 10⁵ Pa, V₁ = 2.0 L, T₁ = 300 K diubah kepada p₂ = 2.0 × 10⁵ Pa, T₂ = 600 K. V₂ = p₁V₁T₂ / (T₁p₂) = (1.0 × 10⁵ × 2.0 × 600) / (300 × 2.0 × 10⁵) = 2.0 L.

Perangkap biasa

Suhu mesti dalam kelvin (K = °C + 273). Isipadu boleh dalam sebarang unit asalkan kedua-dua belah sepadan.

Memahami hukum gas am

Hukum gas am p₁V₁ / T₁ = p₂V₂ / T₂ menghubungkan dua keadaan bagi jisim gas yang tetap. p ialah tekanan dalam pascal (Pa), V ialah isipadu dalam meter padu (m³) atau sebarang unit konsisten, dan T ialah suhu mutlak dalam kelvin (K). Subskrip 1 dan 2 menandakan keadaan awal dan akhir.

Ia menggabungkan hukum Boyle, Charles dan hukum tekanan menjadi satu hubungan, kerana kuantiti pV/T kekal malar bagi amaun gas yang tetap. Untuk mencari satu anu, susun semula, contohnya V₂ = p₁V₁T₂ / (T₁p₂), p₂ = p₁V₁T₂ / (T₁V₂), atau T₂ = p₂V₂T₁ / (p₁V₁).

Suhu mesti sentiasa dalam kelvin.

Contoh dikerjakan, langkah demi langkah

Suatu gas pada p₁ = 1.5 × 10⁵ Pa, V₁ = 3.0 L dan T₁ = 300 K dimampatkan kepada V₂ = 1.5 L dan dipanaskan ke T₂ = 350 K. Cari tekanan baharu p₂.

Tulis rumus yang disusun semula: p₂ = p₁V₁T₂ / (T₁V₂). Gantikan dengan unit: p₂ = (1.5 × 10⁵ Pa × 3.0 L × 350 K) / (300 K × 1.5 L).

Baris atas: 1.5 × 10⁵ × 3.0 × 350 = 1.575 × 10⁸. Baris bawah: 300 × 1.5 = 450.

Bahagikan: p₂ = 1.575 × 10⁸ / 450 = 3.5 × 10⁵ Pa. Unit liter terhapus, meninggalkan pascal.

Tekanan naik ke 3.5 × 10⁵ Pa, dinyatakan kepada dua angka bererti.

Kesilapan lazim dan cara ia diuji

Perangkap terbesar ialah meninggalkan suhu dalam darjah Celsius. Sentiasa tukar dengan K = °C + 273 sebelum menggantikan.

Isipadu pula boleh kekal dalam liter atau cm³ asalkan kedua-dua belah menggunakan unit sama.

Kesilapan lain: mencampuradukkan unit tekanan (Pa di satu belah, kPa di belah lain); menukar keadaan mana 1 dan mana 2; dan menggunakan hukum ini pada jisim gas yang berubah, yang tidak dibenarkan.

Di bawah hitung, tunjukkan penggantian dengan unit dan penukaran kelvin. Jelaskan mungkin bertanya mengapa tin tertutup meletup apabila dipanaskan.

Sumber: DSKP KSSM Physics Form 4 and 5 (Versi English), Sijil Pelajaran Malaysia: Format Pentaksiran mulai 2021, Fizik (4531) (Bahagian Pembangunan Kurikulum (BPK), KPM)

Ditulis oleh sidang editorial spmphysics.com.my.· Dikemas kini 5 Sep 2026