Cahaya dan Optik: Istilah Utama (Tingkatan 4 Fizik SPM)

Istilah dan definisi

• Pembiasan cahaya, Pembengkokan cahaya apabila ia merambat dari satu medium lutsinar ke medium lain akibat perubahan lajunya.
• Indeks biasan, Ukuran sejauh mana sesuatu medium memperlahankan cahaya, sama dengan laju cahaya dalam vakum dibahagi lajunya dalam medium itu.
• Sudut tuju, Sudut antara sinar tuju dengan normal pada titik sinar itu mengenai permukaan.
• Sudut genting, Sudut tuju dalam medium lebih tumpat yang menyebabkan sudut biasan dalam medium kurang tumpat menjadi 90°.
• Pantulan dalam penuh, Pemantulan penuh cahaya kembali ke dalam medium lebih tumpat apabila sudut tuju melebihi sudut genting.
• Kanta menumpu, Kanta yang lebih tebal di bahagian tengah dan menumpukan sinar cahaya selari pada satu titik fokus.
• Jarak fokus, Jarak antara pusat optik kanta (atau cermin) dengan titik fokusnya.
• Rumus kanta nipis, Hubungan yang mengaitkan jarak objek u, jarak imej v dan jarak fokus f bagi kanta nipis: 1/f = 1/u + 1/v.
• Pembesaran linear, Nisbah tinggi imej kepada tinggi objek, sama dengan jarak imej dibahagi jarak objek.
• Imej nyata, Imej yang terbentuk di tempat sinar cahaya benar-benar bertemu, yang boleh ditangkap pada skrin.
• Imej maya, Imej yang terbentuk di tempat sinar cahaya hanya kelihatan seolah-olah datang, yang tidak boleh ditangkap pada skrin.
• Kuantiti skalar, Kuantiti fizik yang mempunyai magnitud sahaja tanpa arah, seperti jarak, laju dan jisim. (istilah berkaitan dari bab lain)
• Kuantiti vektor, Kuantiti fizik yang mempunyai magnitud dan arah, seperti sesaran, halaju dan daya. (istilah berkaitan dari bab lain)
• Unit SI, Sistem unit yang dipersetujui di peringkat antarabangsa bagi kuantiti fizik, berasaskan tujuh unit asas SI seperti meter, kilogram dan saat. (istilah berkaitan dari bab lain)
• Imbuhan, Perkataan atau simbol yang diletakkan sebelum unit untuk menunjukkan gandaan atau pecahannya, seperti kilo- (10³) atau mili- (10⁻³). (istilah berkaitan dari bab lain)

Standard kandungan asal istilah ini

• 6.1 Pembiasan Cahaya
• 6.2 Pantulan Dalam Penuh
• 6.3 Pembentukan Imej oleh Kanta
• 6.4 Formula Kanta Nipis
• 6.5 Peralatan Optik
• 6.6 Pembentukan Imej oleh Cermin Sfera

Cara mempelajarinya

1. Tutup definisi, sebut dengan kuat, kemudian semak unit.
2. Padankan setiap istilah dengan rumus atau eksperimen daripada bab.
3. Tulis istilah Melayu di sebelah istilah Inggeris, kertas SPM dwibahasa.

Lagi sumber Cahaya dan Optik

• Gambaran bab: Cahaya dan Optik
• Nota Ulang Kaji
• Kesilapan Lazim
• Soalan Latihan
• Panduan Menjawab Kertas 2
• Panduan Kertas 3
• Set latihan pengiraan

Sumber: DSKP KSSM Physics Form 4 and 5 (Versi English), Sijil Pelajaran Malaysia: Format Pentaksiran mulai 2021, Fizik (4531) (Bahagian Pembangunan Kurikulum (BPK), KPM)