Pengukuran: Istilah Utama (Tingkatan 4 Fizik SPM)

Istilah dan definisi

• Kuantiti fizik, Kuantiti yang boleh diukur, terdiri daripada nilai berangka dan unit.
• Kuantiti asas, Kuantiti fizik yang tidak boleh ditakrifkan menggunakan kuantiti fizik lain; lima kuantiti asas ialah panjang, jisim, masa, arus elektrik dan suhu.
• Kuantiti terbitan, Kuantiti fizik yang diperoleh dengan menggabungkan kuantiti asas melalui pendaraban atau pembahagian, seperti laju atau ketumpatan.
• Kuantiti skalar, Kuantiti fizik yang mempunyai magnitud sahaja tanpa arah, seperti jarak, laju dan jisim.
• Kuantiti vektor, Kuantiti fizik yang mempunyai magnitud dan arah, seperti sesaran, halaju dan daya.
• Unit SI, Sistem unit yang dipersetujui di peringkat antarabangsa bagi kuantiti fizik, berasaskan tujuh unit asas SI seperti meter, kilogram dan saat.
• Imbuhan, Perkataan atau simbol yang diletakkan sebelum unit untuk menunjukkan gandaan atau pecahannya, seperti kilo- (10³) atau mili- (10⁻³).
• Angka bererti, Digit dalam suatu pengukuran yang membawa maklumat bermakna tentang kepersisannya.
• Ralat pengukuran, Perbezaan antara nilai yang diukur dengan nilai sebenar sesuatu kuantiti.
• Kepersisan, Keupayaan alat untuk memberikan bacaan yang konsisten dan berkumpulan rapat apabila pengukuran diulang.
• Kejituan, Sejauh mana nilai yang diukur menghampiri nilai sebenar atau nilai yang diterima bagi sesuatu kuantiti.
• Kepekaan, Keupayaan alat untuk mengesan dan bertindak balas terhadap perubahan kecil dalam kuantiti yang diukur.
• Inersia, Kecenderungan objek untuk menentang sebarang perubahan pada keadaan rehat atau gerakan seragamnya. (istilah berkaitan dari bab lain)
• Jisim, Kuantiti jirim dalam sesuatu objek; kuantiti skalar yang diukur dalam kilogram (kg), dan ukuran inersianya. (istilah berkaitan dari bab lain)
• Momentum, Hasil darab jisim dengan halaju objek; kuantiti vektor (momentum = jisim × halaju), diukur dalam kg m s⁻¹. (istilah berkaitan dari bab lain)

Standard kandungan asal istilah ini

• 1.1 Kuantiti Fizik
• 1.2 Penyiasatan Saintifik

Cara mempelajarinya

1. Tutup definisi, sebut dengan kuat, kemudian semak unit.
2. Padankan setiap istilah dengan rumus atau eksperimen daripada bab.
3. Tulis istilah Melayu di sebelah istilah Inggeris, kertas SPM dwibahasa.

Lagi sumber Pengukuran

• Gambaran bab: Pengukuran
• Nota Ulang Kaji
• Kesilapan Lazim
• Soalan Latihan
• Panduan Menjawab Kertas 2
• Panduan Kertas 3

Sumber: DSKP KSSM Physics Form 4 and 5 (Versi English), Sijil Pelajaran Malaysia: Format Pentaksiran mulai 2021, Fizik (4531) (Bahagian Pembangunan Kurikulum (BPK), KPM)