Haba: Istilah Utama (Tingkatan 4 Fizik SPM)

Istilah dan definisi

• Suhu, Ukuran darjah kepanasan sesuatu jasad, yang berkaitan dengan tenaga kinetik purata zarahnya; diukur dalam darjah Celsius (°C) atau kelvin (K).
• Haba, Tenaga yang dipindahkan antara jasad kerana perbezaan suhu; satu bentuk tenaga yang diukur dalam joule (J).
• Keseimbangan terma, Keadaan yang dicapai apabila dua jasad yang bersentuhan berada pada suhu yang sama, jadi tiada pemindahan haba bersih antaranya.
• Muatan haba, Kuantiti haba yang diperlukan untuk menaikkan suhu sesuatu objek sebanyak 1 °C (atau 1 K); diukur dalam J °C⁻¹ atau J K⁻¹.
• Muatan haba tentu, Kuantiti haba yang diperlukan untuk menaikkan suhu 1 kg bahan sebanyak 1 °C (atau 1 K); diukur dalam J kg⁻¹ °C⁻¹.
• Haba pendam, Haba yang diserap atau dibebaskan apabila sesuatu bahan bertukar keadaan tanpa perubahan suhu.
• Haba pendam tentu, Haba yang diperlukan untuk menukar keadaan 1 kg bahan tanpa perubahan suhu; diukur dalam J kg⁻¹.
• Hukum Boyle, Bagi jisim gas tetap pada suhu malar, tekanan berkadar songsang dengan isi padunya (tekanan × isi padu = pemalar).
• Hukum Charles, Bagi jisim gas tetap pada tekanan malar, isi padu berkadar terus dengan suhu mutlaknya.
• Hukum tekanan, Bagi jisim gas tetap pada isi padu malar, tekanan berkadar terus dengan suhu mutlaknya.
• Sifar mutlak, Suhu terendah yang mungkin, 0 K atau kira-kira −273.15 °C, apabila zarah sesuatu bahan mempunyai tenaga kinetik minimum.
• Skala suhu mutlak, Skala suhu yang bermula pada sifar mutlak dan diukur dalam kelvin (K), yang mana perubahan 1 K sama dengan perubahan 1 °C.
• Imbuhan, Perkataan atau simbol yang diletakkan sebelum unit untuk menunjukkan gandaan atau pecahannya, seperti kilo- (10³) atau mili- (10⁻³). (istilah berkaitan dari bab lain)
• Angka bererti, Digit dalam suatu pengukuran yang membawa maklumat bermakna tentang kepersisannya. (istilah berkaitan dari bab lain)
• Ralat pengukuran, Perbezaan antara nilai yang diukur dengan nilai sebenar sesuatu kuantiti. (istilah berkaitan dari bab lain)

Standard kandungan asal istilah ini

• 4.1 Keseimbangan Terma
• 4.2 Muatan Haba Tentu
• 4.3 Haba Pendam Tentu
• 4.4 Hukum-hukum Gas

Cara mempelajarinya

1. Tutup definisi, sebut dengan kuat, kemudian semak unit.
2. Padankan setiap istilah dengan rumus atau eksperimen daripada bab.
3. Tulis istilah Melayu di sebelah istilah Inggeris, kertas SPM dwibahasa.

Lagi sumber Haba

• Gambaran bab: Haba
• Nota Ulang Kaji
• Kesilapan Lazim
• Soalan Latihan
• Panduan Menjawab Kertas 2
• Panduan Kertas 3
• Set latihan pengiraan

Sumber: DSKP KSSM Physics Form 4 and 5 (Versi English), Sijil Pelajaran Malaysia: Format Pentaksiran mulai 2021, Fizik (4531) (Bahagian Pembangunan Kurikulum (BPK), KPM)